2 dakikada okuyabilirsiniz.

Bir resim tablosu düşünün ana teması savaş olsun. Ama bu tuvalinde boyaları ile düşlenmiş savaş tablosunun içinde acı, ölüm, yıkık bir şehir, silahlar ve ölü insanlar olmasın. Şaka ya da bir hikaye değil anlattıklarım. İspanyol Ressam Pablo Picasso’nun Guernicia tablosunun ta kendisidir bu.  Guernicia tablosunda betimleme bir şehir yok. Bomba atan silahlar, uçaklar ve patlamalar da yok. İspanya’ya bir gönderme de yok ancak büyük bir savaş tablosudur.

Annesi ona küçük bir çocukken eğer; asker olursan general olacaksın, Rahip olursan Papalığa yükseleceksin diye öğütlemişti. Ama o ressam olmuştu ve Picasso olarak kalmıştı. Savaştan yana olmamıştı hiç. Sanatı başkaldırmaydı. Eserleri bir kavgaydı. Savaşın resmini yapmadı ama sanatını değiştiren savaşın etkisiydi…

Güçsüz bir halkçı hükümet tarafından yönetilen İspanya Cumhuriyeti, Franco önderliğindeki sağcı generallerin 17 Temmuz 1936’daki darbesinin ardından iç savaşa sürüklenmiş. İspanya uluslararası komünizm ve faşizm güçlerinin savaş alanına dönüşmüştü. Picasso ise hükümeti destekliyordu.

Paris Dünya Fuarındaki İspanya Pavyonu için bir duvar resmi yapmasını istenmişti Picasso’dan. Franco’nun birlikleri, Kuzey İspanya’daki bir Bask kenti olan Guernica’da toplandılar. Franco yeni uçaklarını denemeye çok hevesli olan Nazi Hava Kuvvetlerinin yardımını sağlamış ve üç hava filosu konuşlandırmıştı. İspanyol üniforması giymiş Alman pilotlardan oluşan bu filolar, Akbaba Lejyonu olarak biliniyordu. Savunmasız Guernica kasabasının Nazi uçakları tarafından bombalanması sonucunda kent harap oldu ve pek az bina ayakta kaldı. Bombardıman sonrasında kaçmaya çalışan siviller de Nazilerin makineli tüfeklerine hedef oldular. Bu katliamın haberi yayıldığında tüm dünya şaşkınlık içinde sessizliğe gömüldü. Picasso, Guernica hakkındaki haberleri basında çıkan haberlerden öğrendiğinde, Dünya Fuarının açılışına sadece 27 gün kalmıştı. Picasso, İspanya pavyonu için yapacağı duvar resmine başlar ve bütünüyle siyah-beyaz renklerle gri tonlarından oluşan tablosunu, İspanya pavyonunda sergiler.

Bir sergisi sırasında kendisine ‘’Bu resmi siz mi yaptınız?’” diye soran Alman generaline, ‘’Hayır, siz yaptınız!’’ cevabını verir Picasso.

Pablo Picasso, Guernica. 1937, tuval üzerine yağlı boya, Madrid Museo Reina Sofía.

Resmin solundaki boğa başı; vahşilik ve karanlığın, ölmekte olan at ise; halkın simgesi olarak yorumlanır. Boğanın altındaki çığlıklar atan anne de; kollarında ölü çocuğunu taşımaktadır. Resmin alt bölümünde, kırık kılıcını hala elinde tutan ölü bir asker bulunur. Askerin sağında lamba tutan elini ileri uzatmış bir kadının dehşet dolu bakışları altında başka bir kadın koşarak kaçmaktadır. Sağ tarafta ise, yanan bir binanın alevleri tarafından yutulan bir figür görülür. Aslında İspanya’daki savaş, ona göre bir tepki savaşıydı. İnsanlığa karşı, özgürlüğe karşı…